در حال
جستجو...
حمله به بیمارستان کودکان سرطانی اهواز؛ نقض فاحش حقوق بشردوستانه و مصداق جنایت جنگی
- منع حمله به غیرنظامیان در حقوق بینالملل بشردوستانه
- حمایت ویژه از بیمارستانها و مراکز درمانی
- انطباق با معیارهای جنایت جنگی در اساسنامه رم
- تعارض با منشور سازمان ملل متحد
- مسئولیت کیفری فرماندهان و مقامات تصمیمگیر
- نتیجهگیری
1. منع حمله به غیرنظامیان در حقوق بینالملل بشردوستانه
شاهبیت حقوق مخاصمات مسلحانه بر اساس اصول بنیادین، رعایت تفکیک میان اهداف نظامی و غیرنظامیان است. برخلاف دعوی آغاز تجاوز توسط آمریکا، تمامی طرفهای درگیر موظف به حفظ این اصل به نام «اصل تفکیک» هستند که در ماده 48 پروتکل الحاقی اول 1977 به کنوانسیونهای چهارگانه ژنو به رسمیت شناخته شده است.
کودکان مخصوصاً کودکان سرطانی به دلیل آسیبپذیری افزوده در شرایط جنگی، حمایت ویژهای دارند. مطابق ماده 77 پروتکل الحاقی اول و ماده 38 کنوانسیون حقوق کودک 1989، دولتها و طرفهای مخاصمه ملزم به حمایت از این قشر آسیبپذیر هستند.
2. حمایت ویژه از بیمارستانها و مراکز درمانی
در حقوق بینالملل بشردوستانه، بیمارستانها و واحدهای پزشکی از حمایت و مصونیت ویژه برخوردارند. ماده 18 کنوانسیون چهارم ژنو 1949 به وضوح تصریح مینماید که مراکز درمانی غیرنظامی که برای مراقبت از مجروحان و بیماران تأسیس شدهاند، نباید در هیچ شرایطی هدف حمله قرار گیرند.
علاوه بر این، ماده 12 پروتکل الحاقی اول ژنو، بر احترام و حمایت کامل از واحدهای پزشکی در تمام شرایط تأکید میکند. بنابراین، حمله عمدی به بیمارستان کودکان سرطانی که فاقد ضرورت نظامی مشروع باشد، نقض آشکار قواعد آمره حقوق بشردوستانه است.
3. انطباق با معیارهای جنایت جنگی در اساسنامه رم
اساسنامه رم (تأسیس دادگاه کیفری بینالمللی 1998) برخی از شدیدترین نقضهای حقوق جنگ را به عنوان جنایات جنگی جرمانگاری کرده است. مطابق ماده 8 اساسنامه رم، موارد زیر از مصادیق جنایت جنگی به شمار میروند:
- حمله عمدی علیه جمعیت غیرنظامی یا افرادی که مستقیماً در مخاصمه شرکت ندارند؛
- حمله عمدی علیه اماکن مورد حمایت حقوق بینالملل بشردوستانه، از جمله بیمارستانها و واحدهای پزشکی؛
- ارتکاب حملات عامدانه با علم به تلفات گسترده در میان غیرنظامیان.
4. تعارض با منشور سازمان ملل متحد
در ماده 2 بند 4 منشور سازمان ملل متحد، تهدید یا استفاده از زور علیه تمامیت ارضی یا استقلال سیاسی کشورها به طور کلی ممنوع شده است؛ مگر در موارد استثنایی مانند حق دفاع مشروع موضوع ماده 51 منشور یا دستور شورای امنیت.
بنابراین، حمله آمریکا به ایران به عنوان آغازگر جنگ غیرقانونی، بر خلاف منشور سازمان ملل است و حتی در شرایط جنگ مشروع نیز، حفاظت از کودکان و مراکز درمانی الزامی و غیرقابل نقض است.
5. مسئولیت کیفری فرماندهان و مقامات تصمیمگیر
مطابق ماده 25 اساسنامه رم، اشخاص حقیقی که در طراحی، دستور، تسهیل یا اجرای جنایت جنگی مشارکت داشته باشند، از جمله فرماندهان و مقامات، مسئولیت کیفری فردی خواهند داشت.
همچنین ماده 28 این اساسنامه به مسئولیت فرماندهان در صورت اطلاع از وقوع جرم و عدم جلوگیری یا مجازات مرتکبان اشاره میکند که میتواند موجب پیگرد کیفری آنان گردد.
نتیجهگیری
حمله به بیمارستان فوقتخصصی شهید بقایی اهواز ویژه کودکان سرطانی و حملات مشابه همچون کشتار کودکان دبستان میناب صرفاً یک عملیات نظامی عادی نیست، بلکه نقض فاحش اصول بنیادین حقوق بشردوستانه و حقوق بینالملل است که به وضوح مصداق جنایت جنگی تلقی میشود. این وقایع زمینه تعقیب کیفری و حقوقی مجریان در نهادهای داخلی و بینالمللی را به دنبال دارد.
✍️ به قلم طاهره جعفری، وکیل پایه یک دادگستری
توئیتر
فیس بوک
لینکدین