در حال
جستجو...
حقوق شهروندی؛ معیار توسعهیافتگی
- تعریف و اهمیت حقوق شهروندی
- اهمیت حقوق شهروندی از منظر معاون قضایی
- تشکیلات نظارتی حقوق شهروندی در قوه قضاییه
- وظایف هیئت نظارت و بازرسی استانی
- مصادیق حقوق شهروندی در فرایند دادرسی
- جرمانگاری نقض حقوق شهروندی و مجازاتها
تعریف و اهمیت حقوق شهروندی
حقوق شهروندی مجموعهای از حقوق، تعهدات و آزادیهای اساسی است که هر فرد به عنوان یک شهروند دارا میباشد. این حقوق در واقع تجلی احترام به کرامت انسانی است که فراتر از مرزهای جغرافیایی، نژادی و طبقاتی تعریف میشود. شامل حقوق مدنی، سیاسی، اجتماعی و اقتصادی میشود که از جمله آنها میتوان به حق آزادی بیان، حفظ حریم خصوصی و امنیت مال، جان و ناموس اشاره کرد. این حقوق در اسناد داخلی و بینالمللی به رسمیت شناخته شده و تضمین میگردند و گسترش آنها زمینهساز توسعه و عدالت در جامعه است.
اهمیت حقوق شهروندی از منظر معاون قضایی دادگستری لرستان
حقوق شهروندی فراتر از یک موضوع صرفاً حقوقی است و میتواند معیار سنجشی توسعه و عدالت در هر کشور باشد. جوامعی که به این حقوق احترام میگذارند، از تعصبات کمتری برخوردار بوده و مشارکت سیاسی و اجتماعی در آنها گستردهتر است. برای تحقق کامل این حقوق، تصویب قوانین کافی نیست و ضرورت دارد که شهروندان آگاهی لازم درباره حقوق خویش و راهکارهای اعمال آنها را داشته باشند. چنین آگاهی سبب میشود شهروندان نقش فعال و مؤثرتری در تصمیمگیریهای اجتماعی ایفا کنند.
تشکیلات نظارتی حقوق شهروندی در قوه قضاییه
بر اساس قانون احترام به آزادیهای مشروع و حفظ حقوق شهروندی (مصوب 1383 و اصلاحات 1404)، تشکیلات نظارتی ویژهای در قوه قضاییه ایجاد شده است که شامل یک هیئت مرکزی و هیئتهای استانی میباشند. هیئت مرکزی با ریاست معاون اول قوه قضاییه و عضویت دادستان کل کشور، دادستان انتظامی قضات، معاون امور بینالملل، رئیس مرکز حفاظت و اطلاعات، رئیس سازمان قضایی نیروهای مسلح و رئیس سازمان زندانها تشکیل میشود. در سطح استانها، هیئت تحت ریاست رئیس کل دادگستری و دبیری معاون قضایی حقوق شهروندی استان فعالیت میکند و اعضایی چون دادستان مرکز استان و مسئولان نظارتی در آن عضویت دارند.
وظایف هیئت نظارت و بازرسی استانی
وظایف هیئت استانی عبارتند از:
- تنظیم و ارسال برنامه بازرسی سالانه حقوق شهروندی به دبیرخانه هیئت مرکزی.
- انجام بازرسیهای دورهای، موردی، پنهان و آشکار در چهار مرجع هدف: ضابطین عام و خاص، محاکم، دادسرا و سازمان زندانها توسط گروه نظارت و بازرسی.
- دریافت، بررسی و رسیدگی به گزارشات و شکایات مربوط به نقض حقوق شهروندی.
- پیشنهاد تشویق افراد مستحق تقدیر و معرفی ناقضان حقوق شهروندی به مراجع ذیصلاح و اعلام نتایج به دبیرخانه مرکزی.
مصادیق حقوق شهروندی در فرایند دادرسی
حقوق شهروندی در فرایند دادرسی به دو دسته کلی تقسیم میشوند:
الف) حقوق مربوط به فرایند دادرسی: شامل حق دادخواهی، دسترسی آسان و سریع به محاکم، برخورداری از دادرسی عادلانه و منصفانه، برائت تا اثبات جرم، حق داشتن وکیل و حق سکوت است. سکوت متهم به معنی پذیرش اتهام نیست.
ب) حقوق مرتبط با حریم خصوصی و کرامت انسانی: منع بازداشت خودسرانه، ممنوعیت شکنجه، حفظ کرامت انسانی حتی در برخورد با مجرمان و مصون ماندن حریم خصوصی افراد از تعرض، از جمله مهمترین مصادیق این حوزه است.
جرمانگاری نقض حقوق شهروندی و مجازاتها
نقض حقوق شهروندی توسط مقامات قضایی، ضابطین دادگستری و سایر اشخاص دخیل در فرایند دادرسی، طبق ماده 7 قانون آیین دادرسی کیفری (1392 با اصلاحات 1394) ممنوع و مستوجب مجازات است. این ماده، رعایت حقوق مندرج در قانون احترام به آزادیهای مشروع را الزامی کرده است. مجازاتهای مقرر در ماده 570 قانون مجازات اسلامی شامل انفصال از خدمت، محرومیت از یک تا پنج سال مشاغل حکومتی و حبس تعزیری درجه پنج (از دو ماه تا سه سال) میباشند. برای نمونه، چنانچه مأمور بازجویی چشم متهم را ببندد، مطابق این مقررات مجازات میشود.
این سختگیری در قانون به دلیل جایگاه ویژه قوه قضاییه و نقش آن در حمایت از حقوق فردی و اجتماعی و احیای حقوق عامه است و تجاوز به این حقوق، تضاد با اهداف قوه قضاییه به شمار میرود که نباید مورد اغماض قرار گیرد.
توئیتر
فیس بوک
لینکدین