مجید قاضی‌زاده؛ از بنیان‌گذاری نظام نوین آموزش حقوق تا فعالیت‌های بین‌المللی و درخت عدالت

روایتی از پانزده سال آموزش، پژوهش، مدیریت، کارآفرینی، جهانگردی و عمل‌گرایی

به قلم روابط عمومی داداِستان

مجید قاضی‌زاده را نمی‌توان تنها با یک عنوان معرفی کرد. او مدرس، نویسنده، پژوهشگر، مدیر، کارآفرین و بنیان‌گذار چندین مجموعه آموزشی، اجتماعی و اقتصادی است. دامنه فعالیت‌های او از آموزش نوین حقوق و تربیت دانشجویان تا حقوق قراردادها، طراحی قراردادهای امن، مدیریت اقتصادی، فناوری‌های نوظهور، جهانگردی، تألیف آثار بین‌المللی و فعالیت‌های محیط‌زیستی امتداد یافته است.

بخش مهمی از فعالیت‌های قاضی‌زاده ماهیتی بین‌المللی دارد. انتشار کتاب و مقاله در خارج از ایران، همکاری با نویسندگان و پژوهشگران کشورهای مختلف، ایجاد ارتباط با مجموعه‌های اقتصادی و حقوقی بین‌المللی، حضور همکاران وی در کشورهای گوناگون و سفر به کشورها و قاره های مختلف جهان، به دیدگاه‌ها و فعالیت‌های او ابعادی فرامرزی بخشیده است.

نقطه مشترک این فعالیت‌های متنوع، باور عمیق او به «عمل‌گرایی» است. قاضی‌زاده معتقد است اندیشه زمانی ارزشمند و ماندگار می‌شود که از مرحله سخن و نظریه عبور کند و به برنامه، نهاد، کتاب، مجموعه آموزشی، شرکت اقتصادی یا حرکتی اجتماعی تبدیل شود.

از همین رو، مسیر حرفه‌ای او تنها به تدریس و بیان دیدگاه‌ها محدود نمانده و بخش مهمی از کارنامه‌اش به بنیان‌گذاری، ساختارسازی، مدیریت و اجرای ایده‌هایی اختصاص یافته است که هرکدام پاسخی عملی به یکی از نیازهای آموزشی، حقوقی، اقتصادی یا اجتماعی جامعه بوده‌اند.

بنیان‌گذاری نظام نوین آموزشی حقوق در سال 1391

یکی از مهم‌ترین بخش‌های کارنامه مجید قاضی‌زاده، بنیان‌گذاری «نظام نوین آموزشی در عرصه حقوق» در سال 1391 است. این نظام آموزشی با هدف عبور از شیوه‌های سنتی و حفظ‌محور و حرکت به‌سوی آموزش مفهومی، کاربردی و مهارت‌محور شکل گرفت.

روش آموزشی او بر سه پایه «مفهوم‌سازی، رمزنگاری و تصویرسازی» استوار است. در این روش، دانشجو به‌جای حفظ پراکنده مواد قانونی، ارتباط میان اصول، قواعد، استثناها و کاربرد عملی قوانین را می‌آموزد. هدف آن است که مطالب حقوقی به دانشی منظم، قابل‌فهم، ماندگار و قابل‌استفاده در موقعیت‌های واقعی تبدیل شوند.

قاضی‌زاده طی بیش از پانزده سال فعالیت آموزشی، بیش از 110 هزار دانشجوی حضوری و آنلاین داشته است. از میان این دانشجویان، بیش از 20 هزار نفر اکنون در مشاغل مهم حقوقی، از جمله وکالت، قضاوت و سردفتری در ایران فعالیت می‌کنند. این آمار، گستره اثرگذاری او بر آموزش و تربیت بخش قابل‌توجهی از جامعه حقوقی کشور را نشان می‌دهد.

او همچنین بیش از سه‌هزار ساعت قانون مجازات اسلامی را با شیوه مفهومی، رمزنگاری و تصویرسازی تدریس کرده و از مدرسان پرمخاطب کلاس‌های حقوقی کشور بوده است.

در نگاه قاضی‌زاده، قبولی در آزمون، پایان مسیر آموزش نیست؛ بلکه آغاز ورود به حرفه‌ای حساس و مسئولیت‌آفرین است. بر همین اساس، او برنامه‌هایی مانند «وکیل کارآمد»، آموزش پرونده‌خوانی، تنظیم دادخواست و لایحه، مذاکره، ارائه مشاوره حرفه‌ای و مدیریت ارتباط با موکل را طراحی و اجرا کرده است.

او معتقد است یک حقوقدان حرفه‌ای باید علاوه بر شناخت قانون، پیامدهای اقتصادی، امنیتی، روانی، خانوادگی و اجتماعی تصمیمات خود را نیز بسنجد. به همین دلیل، در نوشته‌ها و سخنرانی‌های خود نسبت به پدیده «حقوق‌زدگی» هشدار داده است؛ وضعیتی که در آن، حقوقدان تنها نتیجه قضایی پرونده را می‌بیند و از آثار انسانی و اجتماعی تصمیم خود غافل می‌شود.

سفرهای آموزشی و ایجاد شبکه‌ای سراسری

فعالیت آموزشی مجید قاضی‌زاده از ابتدا به یک شهر یا یک مرکز محدود نبود. او در اوایل دهه 1390، برای برگزاری جلسات، دوره‌ها و برنامه‌های آموزشی متعدد به نقاط مختلف ایران سفر کرد.

اهواز، خرم‌آباد، کرمانشاه، همدان، تبریز، ارومیه، گرگان، ساری، گنبد، مشهد، بجنورد، اصفهان، کرمان، شیراز و تهران، تنها بخشی از شهرهایی هستند که میزبان برنامه‌های آموزشی او بوده‌اند.

این سفرها علاوه بر برگزاری دوره‌های حقوقی، فرصتی برای شناخت مستقیم نیازهای دانشجویان و جامعه حقوقی در مناطق مختلف کشور فراهم کرد. قاضی‌زاده در جریان این برنامه‌ها با تفاوت‌های آموزشی، فرهنگی و حرفه‌ای شهرهای گوناگون آشنا شد و همین تجربه‌ها در توسعه برنامه‌های بعدی او مؤثر بود.

گسترش فعالیت‌ها موجب شد برخی از مجموعه‌هایی که او بنیان‌گذاری کرده است، در سطح 20 استان کشور دارای شعب و نمایندگی باشند. این شبکه، امکان ارائه آموزش‌های حضوری، پشتیبانی از دانشجویان و ارتباط مستمر با جامعه حقوقی نقاط مختلف ایران را فراهم کرده و به فعالیت‌های آموزشی او هویتی ملی بخشیده است.

تدریس حقوق قراردادها و طراحی قراردادهای امن

یکی دیگر از حوزه‌های تخصصی و مورد علاقه مجید قاضی‌زاده، حقوق قراردادهاست. او مدرس حقوق قراردادها و از علاقه‌مندان جدی مطالعه، تحلیل و آموزش این حوزه محسوب می‌شود.

در نگاه او، قرارداد فقط متنی برای ثبت توافق طرفین نیست؛ بلکه ابزاری برای مدیریت روابط، پیشگیری از اختلاف، توزیع صحیح مسئولیت‌ها، کاهش خطرات اقتصادی و حمایت از منافع مشروع طرفین است.

قاضی‌زاده با همین نگرش، در زمینه طراحی «قراردادهای امن» فعالیت دارد. قرارداد امن، قراردادی است که در تنظیم آن، افزون بر موضوع و تعهدات طرفین، خطرهای احتمالی، ضمانت‌اجراها، شیوه‌های حل اختلاف، شرایط تغییر یا خاتمه قرارداد و راه‌های پیشگیری از سوءاستفاده نیز با دقت بررسی می‌شوند.

رویکرد او در طراحی قراردادهای امن، بر پیشگیری از اختلاف به‌جای ورود دیرهنگام به دعوا استوار است. به باور او، یک قرارداد حرفه‌ای باید پیش از امضا بتواند ابهام‌ها و موقعیت‌های بحرانی احتمالی آینده را شناسایی کرده و برای آنها راه‌حلی روشن و قابل‌اجرا پیش‌بینی کند.

این نگرش، بخشی از اندیشه گسترده‌تر او درباره «بهداشت حقوقی» است؛ اندیشه‌ای که بر آگاهی پیش از اقدام، مشورت پیش از امضا و پیشگیری پیش از اختلاف تأکید دارد.

آمایش‌ها؛ فراتر از کلاس و کارگاه

مجید قاضی‌زاده مبدع برگزاری «آمایش‌ها» به‌جای کلاس‌ها و کارگاه‌های متعارف در آموزش حقوق بوده است. در نگاه او، کلاس معمولاً بر انتقال دانش و کارگاه بر تمرین یک مهارت مشخص تمرکز دارد؛ اما آمایش باید فرایندی عمیق‌تر، گسترده‌تر و تحول‌آفرین‌تر باشد.

هدف آمایش‌ها فقط آموزش مواد قانونی یا مهارت‌های فنی حقوقی نیست. این برنامه‌ها برای انتقال و تقویت مهارت‌های بنیادین «اندیشیدن»، «زیستن» و «تغییرکردن» و همچنین افزایش «عزت‌نفس» و «اعتمادبه‌نفس» در میان دانشجویان و اعضای جامعه حقوقی ایران طراحی شده‌اند.

از نگاه قاضی‌زاده، دانش حقوقی زمانی می‌تواند به موفقیت حرفه‌ای منجر شود که با توانایی تفکر، تصمیم‌گیری، تغییرپذیری، خودشناسی، ارتباط مؤثر و اعتماد به توانایی‌های فردی همراه باشد. به همین دلیل، آمایش‌ها تلاش می‌کنند میان دانش تخصصی، مهارت حرفه‌ای و رشد شخصیتی پیوند برقرار کنند.

در این رویکرد، دانشجو صرفاً شنونده نیست؛ بلکه در فرایندی فعال، توانایی‌های خود را می‌شناسد، با محدودیت‌هایش روبه‌رو می‌شود و برای تغییر مسیر زندگی و آینده حرفه‌ای خود آمادگی پیدا می‌کند. آمایش‌ها یکی از روشن‌ترین جلوه‌های نگاه عمل‌گرایانه قاضی‌زاده به آموزش‌اند؛ زیرا هدف در آنها فقط «دانستن» نیست، بلکه «توانستن» و «تغییرکردن» است.

داداستان؛ از آموزش آزمون تا تربیت حقوقدان کارآمد

مجید قاضی‌زاده بنیان‌گذار مجموعه آموزشی «داداستان» و مؤسسه آموزش عالی آزاد اندیشه‌سازان است؛ مجموعه‌ای که با مجوز وزارت علوم، تحقیقات و فناوری فعالیت می‌کند و با عنوان «مدرسه رتبه‌های یک وکالت ایران» شناخته می‌شود.

داداستان در طول فعالیت خود، از یک مرکز آموزشی متعارف به مجموعه‌ای گسترده شامل دوره‌های حضوری و آنلاین، آزمون‌های مفهومی و مهارتی، سامانه‌های تحلیل آموزشی، برنامه‌های مهارت‌آموزی، آمایش‌های حقوقی و آموزش‌های پرونده‌محور تبدیل شده است.

در این مجموعه، هدف فقط انتقال اطلاعات یا آماده‌سازی داوطلبان برای آزمون نیست، بلکه تربیت حقوقدانانی حرفه‌ای، کارآمد، مسئولیت‌پذیر، برخوردار از اعتمادبه‌نفس و آشنا با نیازهای واقعی جامعه دنبال می‌شود.

طراحی خدماتی مانند «هوشداد» برای تحلیل هوشمند عملکرد داوطلبان، دوره «وکیل کارآمد»، آزمون‌های مفهومی و مهارتی و آموزش حقوق هوش مصنوعی و رمزارزها، نمونه‌هایی از رویکرد نوآورانه و عمل‌گرایانه قاضی‌زاده در مدیریت آموزشی است.

کتاب‌ها و پژوهش‌های بین‌المللی

مجید قاضی‌زاده در کنار تدریس و مدیریت، در زمینه تألیف کتاب‌های حقوقی و آثار میان‌رشته‌ای نیز فعالیت داشته است. «تسلط‌نامه قانون مجازات اسلامی»، «درخت عدالت» و «هوش مصنوعی و آینده کسب‌وکارها» از آثار فارسی او محسوب می‌شوند.

از آثار بین‌المللی او نیز می‌توان به کتاب‌های زیر اشاره کرد:

A.I., Blockchain and the Future of Work؛
The Tree of Justice and the Global Crisis of Immigration؛
MBTI: From Theory to Practice — A Handbook؛
The End of Economy as We Know It: A Window on the Post-AI Knowledge-Driven Economy.

کتاب The Tree of Justice and the Global Crisis of Immigration بحران مهاجرت را تنها یک مسئله مرزی یا سیاسی نمی‌داند، بلکه آن را با عدالت جهانی، کرامت انسانی، محیط‌زیست، فقر، جنگ و مسئولیت مشترک دولت‌ها مرتبط می‌سازد. این اثر توسط مؤسسه انتشاراتی Emotional Intelligence Publishing در فلوریدای آمریکا منتشر و از طریق فروشگاه جهانی آمازون عرضه شده است.

قاضی‌زاده در نگارش مقالاتی برای Crisis Response Journal لندن و نشریه علمی وابسته به Swiss Business School نیز مشارکت داشته است. موضوع این مقالات شامل هوش مصنوعی، فرهنگ دیجیتال، آینده اقتصاد، مهاجرت، مدیریت بحران، سرمایه اجتماعی، تحول سازمانی و الگوهای رهبری در عصر فناوری است.

انتشار این کتاب‌ها و مقالات، همکاری با نویسندگان و پژوهشگران بین‌المللی و حضور در موضوعات جهانی، نشان‌دهنده آن است که فعالیت‌های علمی قاضی‌زاده تنها به فضای داخلی ایران محدود نمانده است.

جهانگردی؛ سفر به‌عنوان یک دانشگاه زنده

یکی از علایق جدی مجید قاضی‌زاده، جهانگردی و شناخت مستقیم جوامع مختلف است. او تاکنون به کشورهای مختلف در قاره‌های گوناگون جهان سفر کرده است.

سفر برای او صرفاً یک فعالیت تفریحی یا بازدید از مکان‌های تازه نیست؛ بلکه فرصتی برای مشاهده، مقایسه، گفت‌وگو و یادگیری است. او در سفرهای خود درباره فرهنگ‌ها، دیدگاه‌ها، شیوه زندگی مردم، ساختارهای اجتماعی، نظام‌های آموزشی، محیط‌های شهری و اقتصادهای مختلف مطالعه و اطلاعات کسب کرده است.

قاضی‌زاده تجربه‌ها و دیدگاه‌های حاصل از این سفرها را در شکل‌گیری بسیاری از فعالیت‌های آموزشی، مدیریتی، اقتصادی و اجتماعی خود مؤثر می‌داند. به باور او، سفر یک «دانشگاه بزرگ و زنده» است که در آن، انسان با مشاهده مستقیم مردم، فرهنگ‌ها، فرصت‌ها و مشکلات جوامع مختلف می‌آموزد.

علاقه او به عدالت زیست‌محیطی و شکل‌گیری پویش «درخت عدالت» نیز از این تجربه‌های بین‌المللی تأثیر پذیرفته است. مشاهده جایگاه درخت و فضای سبز در فرهنگ و زندگی شهری کشورهای مختلف، این باور را در او تقویت کرد که درخت فقط یک گیاه نیست، بلکه می‌تواند نماد زندگی، فرهنگ، صلح و عدالت باشد.

مدیریت، کارآفرینی و شبکه همکاری‌های بین‌المللی

فعالیت در حوزه مدیریت، کارآفرینی و بنیان‌گذاری مجموعه‌های اقتصادی، بخش دیگری از کارنامه مجید قاضی‌زاده است. او تلاش کرده است میان دانش، مدیریت و فعالیت اقتصادی ارتباطی عملی و نتیجه‌محور ایجاد کند.

قاضی‌زاده از بنیان‌گذاران چند مجموعه اقتصادی و از اعضای هیئت‌مدیره برخی شرکت‌های تجاری است.

در برخی از مجموعه‌های اقتصادی مرتبط با او، دفاتر همکاری در کانادا، آلمان، استرالیا و ترکیه و همچنین دبی در امارات متحده عربی ایجاد یا معرفی شده‌اند. این شبکه، زمینه ارتباط با فعالان اقتصادی، متخصصان و مجموعه‌های بین‌المللی را فراهم کرده است.

برخی از مجموعه‌های حقوقی مرتبط با او نیز دارای همکارانی در کشورهای مختلف، از جمله استرالیا، آلمان، ایتالیا، انگلستان، کانادا و ترکیه هستند و همکاری‌هایی نیز با افراد و مجموعه‌هایی در سایر کشورها دارند.

وجود این شبکه از همکاران بین‌المللی، زمینه تبادل تجربه، بررسی مسائل حقوقی و اقتصادی از دیدگاه‌های متفاوت و ایجاد ظرفیت برای همکاری‌های فرامرزی را فراهم کرده است. این ارتباطات، در کنار آثار منتشرشده در خارج از کشور و سفرهای گسترده بین‌المللی، از مهم‌ترین نشانه‌های بُعد جهانی فعالیت‌های قاضی‌زاده محسوب می‌شوند.

او همچنین مدرس حقوق رمزارزها، عضو انجمن بلاک‌چین آمریکا و، براساس سوابق حرفه‌ای منتشرشده، عضو انجمن هوش مصنوعی کانادا و عضو هیئت علمی دانشگاه است. دغدغه اصلی او در حوزه فناوری، شناخت پیامدهای حقوقی، اقتصادی و انسانی فناوری‌هایی است که ساختار مشاغل، سازمان‌ها و روابط اجتماعی را دگرگون می‌کنند.

آیین اهدای چکش زرین عدالت

از دیگر اقدامات مجید قاضی‌زاده، بنیان‌گذاری و ریاست «آیین اهدای چکش زرین عدالت» است؛ آیینی برای انتخاب و تجلیل از حقوقدانان برجسته، معرفی رتبه‌های برتر حقوقی و تقویت ارتباط میان استادان، قضات، وکلا، مدیران و دانش‌آموختگان حقوق.

در دومین دوره این آیین در سال 1396، بیش از هزار نفر از استادان، وکلا، قضات، کارشناسان و رتبه‌های برتر آزمون‌های حقوقی حضور داشتند و دکتر حسین میرمحمدصادقی به‌عنوان حقوقدان برتر سال معرفی شد. پیش از او نیز نخستین چکش زرین عدالت به دکتر سیدمحمود کاشانی اهدا شده بود.


پویش «درخت عدالت»؛ از طرقبه مشهد تا سراسر ایران

پویش «درخت عدالت» برجسته‌ترین فعالیت اجتماعی و محیط‌زیستی مجید قاضی‌زاده است. نخستین درخت عدالت در 15 اسفند 1403، هم‌زمان با روز درخت‌کاری و با حضور مردم،دانش آموزان و فعالان محیط‌زیست کاشته شد.

شعار پویش نیز چنین انتخاب شد: «از ریشه تا اندیشه، عدالت می‌کاریم.»

هدف سال نخست پویش، کاشت یک میلیون نهال و چشم‌انداز بلندمدت آن، شکل‌گیری حرکتی جهانی برای کاشت پنج میلیارد درخت تا سال 2050 اعلام شده است. با این حال، درخت عدالت فقط یک برنامه درخت‌کاری نیست؛ بلکه حرکتی برای ترویج عدالت زیست‌محیطی، مسئولیت‌پذیری اجتماعی و ایجاد «تمدن درخت‌ورزی» است.

یکی از نقاط عطف در معرفی ملی این حرکت، مشارکت پویش درخت عدالت با «همراه اول» بود. با پیگیری مجید قاضی‌زاده و بهره‌گیری از ظرفیت ارتباطی همراه اول، اهداف و پیام پویش در مقیاس ملی به مردم ایران و جامعه بیش از 70 میلیونی مخاطبان این اپراتور اطلاع‌رسانی شد.

این همکاری موجب شد پیام درخت عدالت از محدوده یک حرکت محلی فراتر رود و در سطح گسترده‌ای به جامعه ایران معرفی شود. استفاده از ظرفیت یک شبکه ارتباطی ملی برای ترویج درخت‌کاری، عدالت زیست‌محیطی و مسئولیت اجتماعی، نمونه دیگری از نگاه عمل‌گرایانه قاضی‌زاده در تبدیل یک اندیشه به حرکتی عمومی است.

از دیگر اقدامات شاخص این پویش، افتتاح «بوستان درخت عدالت» در دانشگاه فردوسی مشهد و کاشت 555 اصله نهال مثمر در زمینی به مساحت سه‌هزار مترمربع است.

میثاق این پویش بر «هفت ریشه» استوار شده است: امانت‌داری، درخت‌ورزی، مهرورزی، عدالت‌ورزی، فروتن‌ورزی، همبستگی جهانی و پاسداری از آیندگان.

در اندیشه قاضی‌زاده، درخت عدالت یک نماد تزئینی نیست؛ بلکه اندیشه‌ای زنده و دعوتی به عدالت، توازن، همزیستی، صلح و کرامت انسانی است. همان‌گونه که درخت برای رشد به ریشه، مراقبت و زمان نیاز دارد، عدالت نیز بدون آموزش، مشارکت، صبر و مسئولیت اجتماعی پایدار نمی‌ماند.

اهداف، علایق و افق آینده

مهم‌ترین علایق حرفه‌ای و فکری مجید قاضی‌زاده را می‌توان آموزش نوین حقوق، حقوق قراردادها، طراحی قراردادهای امن، برگزاری آمایش‌ها، مدیریت، کارآفرینی، جهانگردی، شناخت فرهنگ‌ها و اقتصادهای مختلف، فناوری‌های نوظهور، هوش مصنوعی، بلاک‌چین، آینده اقتصاد و مشاغل، مهاجرت، مدیریت بحران، محیط‌زیست و درخت‌ورزی دانست.

در تمام این حوزه‌ها یک اصل مشترک دیده می‌شود: تأکید بر عمل‌گرایی. قاضی‌زاده معتقد است آموزش باید به مهارت، پژوهش باید به راه‌حل، قرارداد باید به امنیت، سفر باید به شناخت، مدیریت باید به ساختار، اندیشه اقتصادی باید به خلق ارزش و مسئولیت اجتماعی باید به اقدام واقعی تبدیل شود.

کارنامه مجید قاضی‌زاده، روایت حرکت از کلاس درس به آمایش، از یک شهر به شبکه‌ای در سراسر کشور، از ایران به عرصه همکاری‌های بین‌المللی، از سفر به تجربه، از اندیشه به نهاد و از نظریه به عمل است.

او در آموزش حقوق به دنبال «فهم»، در قراردادها به دنبال «امنیت»، در آمایش‌ها به دنبال «توانمندسازی انسان»، در مدیریت به دنبال «ساختار»، در اقتصاد به دنبال «خلق ارزش»، در سفر به دنبال «شناخت جهان» و در پویش درخت عدالت به دنبال «مسئولیت در برابر زمین و نسل‌های آینده» است.

شاید بتوان مسیر فکری و حرفه‌ای او را در یک جمله خلاصه کرد:

«اندیشه زمانی ماندگار می‌شود که ریشه بدواند، به عمل تبدیل شود و ثمره آن در زندگی انسان‌ها دیده شود.»

روابط عمومی داداِستان