1. گردشکار پرونده
2. لایحه دفاعیه و مستندات دفاعی
3. رأی دادگاه
4. اجرای حکم و نکات اجرایی
5. نتیجه‌گیری و نکات حقوقی مهم

گردشکار پرونده

شاکی پرونده، دادسرای فرهنگ و رسانه تهران، علیه آقای ابوطالب به اتهام تظاهر به فعل حرام در انظار و اماکن عمومی اعلام جرم نمود. موضوع اعلام جرم حاکی از آن است که در مراسم تقدیر از دانش‌آموختگان و پیشکسوتان رشته زنان و نازایی، متهم اقدام به در آغوش گرفتن پزشکان بانو کرده که تصاویر ضبط‌شده در صفحه مجازی بیمارستان و سپس در فضای مجازی منتشر شده است. پرونده در دادسرای ناحیه 35 تهران تشکیل و به شعبه تحقیق ارجاع شد؛ پس از تحقیقات، قرار جلب به دادرسی صادر گردید و کیفرخواست از ناحیه دادستان تقدیم شد.

لایحه دفاعیه و مستندات دفاعی

وکیل متهم در لایحه دفاعیه به تبیین سوابق علمی و اجرایی موکل پرداخت و بر نقش بیمارستان و خدمات درمانی در راستای سیاست‌های ملّی مانند قانون حمایت از خانواده و جوانی جمعیت تأکید نمود. در دفاع مطرح شد که بیمارستان یادشده مرکز معتبری در حوزه نازایی است و خدمات گسترده و مؤثری از جمله هزاران مورد درمان موفق ارائه کرده است. همچنین مراحل درمانی زوجین نابارور (آزمایش‌ها، دارو، لاپاراتومی، لاپاراسکوپی، IVF، ICSI، FET، IUI و در موارد ضرورت استفاده از تخمک اهدایی یا رحم اجاره‌ای) در لایحه تشریح شد و آمار درمان‌ها به پیوست ارائه شد.

رأی دادگاه

دادگاه پس از بررسی اوراق و ادله، با استناد به مواد ذیل به انشاء رأی پرداخت: مواد مرتبط از قانون مجازات اسلامی (از جمله مواد مربوط به علم قاضی و عناصر جرم و ماده مربوط به تظاهر به فعل حرام). دادگاه عنصر مادی (با اتکا به فیلم و عکس) و عنصر معنوی را محرز تشخیص داد و با توجه به فقدان سابقه کیفری مؤثر، حکم به تحمل حبس تعزیری به میزان ده روز صادر نمود که مطابق معیارهای تخفیف و تبدیل مقرّرات، قابل تبدیل به جزای نقدی معادل 50٬000٬000 ریال اعلام شد.

علاوه بر مجازات فوق، دادگاه با استفاده از اختیارات قانونی و به عنوان مجازات تکمیلی و اصلاحی، محکومیت ویژه‌ای را مقرر نمود: الزام متهم به ارائه خدمات رایگان کامل درمان ناباروری (روش‌های نوین مانند IVF) به مجموعاً 240 زوج فاقد فرزند از دو استان محروم (استان‌های ایلام و سیستان و بلوچستان) در بازه دو ساله، به نحوی که هر ماه مجموعاً 10 زوج (5 زوج از هر استان) معرفی و تحت درمان کامل قرار گیرند.

اجرای حکم و نکات اجرایی

دادگاه شیوه اجرای حکم را به‌صورت دقیق تعیین کرده است: استانداران موظف‌اند فهرست زوج‌های واجد شرایط فاقد فرزند را از مدیرکل دانشگاه علوم پزشکی استان دریافت و هر ماه به قید قرعه پنج زوج را معرفی نمایند تا اجرای احکام آنها را جهت انجام درمان به بیمارستان معرفی کند. متهم مکلف است در طول اجرای مجازات تکمیلی، لیستی شامل مشخصات زوجین، شماره ملی و تماس، و گزارش کامل اقدامات پزشکی و درمانی هر پرونده را به اجرای احکام تحویل دهد.

دادگاه تصریح کرده است که هرگونه قصور یا تقصیر در اجرای وظایف پزشکی و درمانی می‌تواند متضمن مسئولیت کیفری و مدنی باشد و در صورت عدم اجرای مفاد حکم، مطابق ماده مربوطه، دادگاه می‌تواند مدت مجازات تکمیلی را برای یک‌بار تا یک‌سوم افزایش دهد یا در صورت تکرار، آن را به مجازات حبس یا جزای نقدی تبدیل نماید. همچنین دادگاه اختیار دارد پس از اجرای نصف مدت، ادامه اجرای تکلیف را لغو کند.

نتیجه‌گیری و نکات حقوقی مهم

این نمونه رأی نشان می‌دهد که دادگاه‌ها در پرونده‌های دارای جنبه‌های عرفی یا اخلاقی ممکن است علاوه بر مجازات‌های متعارف، مجازات‌های تکمیلی مبتنی بر خدمات عام‌المنفعه و جبران اجتماعی (در قالب الزام به ارائه خدمات تخصصی) را نیز اعمال کنند. بدیهی است چنین احکامی نیازمند تعیین معیارهای دقیق اجرایی، ضمانت اجرای مناسب و نظارت‌های پزشکی و حقوقی برای جلوگیری از هرگونه قصور است.

خلاصه‌ای از نکات عملیاتی مهم برای اجرای صحیح حکم:

• شناسایی دقیق زوجین واجد شرایط توسط دانشگاه‌های علوم پزشکی استان‌ها و تضمین شفافیت قرعه‌کشی.
• نظارت پزشکی و گزارش‌دهی مستمر از سوی بیمارستان مجری به نهادهای قضایی برای جلوگیری از قصور یا سواستفاده.
• تضمین حقوق بیماران و رعایت استانداردهای درمانی در تمام مراحل IVF و سایر روش‌های کمک باروری.