1. مبانی قانونی و عبارت‌های کلیدی
2. تمایز میان قرار صادره از دادسرا و دادگاه
3. آثار و رویه اجرایی (ارسال نسخه به سازمان ثبت)
4. جمع‌بندی و رویه پیشنهادی

مبانی قانونی و عبارت‌های کلیدی

مطابق ماده 13 قانون دفاتر اسناد رسمی و کانون سردفتران و دفتریاران (مصوب 1354)، تعلیق سردفتر یا دفتریار زمانی موضوعیت پیدا می‌کند که علیه وی کیفرخواست صادر شده باشد. بنابراین، عینِ عبارت قانونی بر اهمیت صدور کیفرخواست تأکید دارد و این امر مبنای اصلی هر تصمیم تعلیقی محسوب می‌شود.

تمایز میان قرار صادره از دادسرا و دادگاه

در تحلیل حقوقی لازم است میان دو صورت تفکیک قایل شویم:

1) قرار جلب به دادرسی صادره از دادسرا/بازپرس: چنانچه این قرار به صدور کیفرخواست منتج نگردد، به موجب ماده 13 اثر تعلیقی قانونی نخواهد داشت. به عبارت دیگر، صدور صرفِ قرار جلب به دادرسی از سوی بازپرس، بدون پیگیری و تبدیل به کیفرخواست توسط دادستان، معمولاً موجب منع اشتغال یا تعلیق رسمی نمی‌شود.

2) قرار جلب به دادرسی یا دادنامه غیرقطعی صادره از دادگاه کیفری: از آنجا که دادگاه در مقام رسیدگی قرار می‌گیرد و صدور قرار جلب به دادرسی از ناحیه دادگاه، یکی از جهات شروع رسیدگی نزد دادگاه کیفری محسوب می‌شود (مطابق مواد مرتبط آیین دادرسی کیفری)، این قرار نزد سازمان‌های اجرایی می‌تواند همانند کیفرخواست تلقی و تا زمان صدور حکم قطعی مبنای تعلیق قرار گیرد.

آثار و رویه اجرایی (ارسال نسخه به سازمان ثبت)

بر اساس آییننامه اجرایی (از جمله ماده 66 آیین‌نامه مصوب 1400/1/10 و اصلاحات بعدی)، مراجع قضایی موظف‌اند نسخه‌ای از احکام غیرقطعی و نیز مکاتبات مربوط را به سازمان ثبت اسناد و املاک کشور ارسال کنند. این فرآیند ابلاغ و ارسال نسخ الکترونیکی، سازوکار عملیاتی اجرای تعلیق تا صدور حکم قطعی را فراهم می‌سازد.

بنابراین، حتی در مواردی که مرجع تصمیم‌گیر (دادگاه) قرار جلب به دادرسی صادر کند، تا زمانی که مراتب به سازمان ثبت اعلام نشده باشد، اجرای تعلیق ممکن است با تأخیر یا اختلاف رویه مواجه گردد؛ از این رو لزوم هماهنگی بین مرجع قضایی و سازمان ثبت برای قطعیت بخشیدن به اجرای تعلیق ضروری است.

جمع‌بندی و رویه پیشنهادی

- مبنای قانونی اصلی تعلیق صدور کیفرخواست از سوی مرجع قضایی است؛ اما دادنامه غیرقطعی یا قرار جلب به دادرسی صادره از دادگاه نیز می‌تواند حکم به تعلیق تا زمان صدور حکم قطعی را ایجاب کند.

- قرار جلب به دادرسی صادره از دادسرا/بازپرس بدون تبدیل به کیفرخواست عموماً موجب تعلیق نمی‌شود. در نتیجه، برای اقدامات اجرایی لازم است مرجع صدور و نوع تصمیم به‌روشنی مشخص و به سازمان ثبت اعلام گردد.

- توصیه می‌شود در صورت مواجهه با چنین قضایایی، پیگیری ارسال دفترچه‌های قضایی و درخواست استعلام از سازمان ثبت و نیز استناد به مفاد آییننامه اجرایی صورت گیرد تا از تضییع حقوق طرفین جلوگیری شود. هنگام اعلام تعلیق نیز باید امکان بازگشت به اشتغال در صورت برائت یا نقض اتهام پیش‌بینی و تسریع شود.