1. لطفا خودتان را معرفی کنید و مختصری از سوابق تحصیلی و علمی‌تان بگویید.
2. چطور با المپیاد دانشجویی آشنا شدید و تصمیم به شرکت در آن گرفتید؟
3. المپیاد علمی چیست و شرکت در آن چه شرایطی دارد؟
4. از چه زمانی مطالعه برای این آزمون را شروع کردید؟
5. منابع شما برای المپیاد چه بود و چطور آنها را مطالعه کردید؟
6. سطح سوالات برای دانشجویان مقطع کارشناسی مناسب است؟
7. رتبه‌ای که در این آزمون کسب می‌کنید چه تاثیری دارد؟ چه امتیازات تحصیلی و شغلی به برگزیدگان اعطا می‌شود؟
8. فکر می‌کنید چرا این آزمون چندان مورد اقبال دانشجویان نیست؟
9. چه توصیه‌ای برای داوطلبان آزمون‌های آینده دارید؟
10. و سخن پایانی؟

لطفا خودتان را معرفی کنید و مختصری از سوابق تحصیلی و علمی‌تان بگویید.

بنده سیدامیرعلی شکرانی هستم؛ متولد سال 1382، فارغ‌التحصیل مقطع کارشناسی حقوق دانشگاه تهران و به یاری خداوند متعال، تحصیلات خود را در مقطع کارشناسی ارشد رشته حقوق تجارت بین‌الملل در دانشگاه شهید بهشتی ادامه خواهم داد.

چطور با المپیاد دانشجویی آشنا شدید و تصمیم به شرکت در آن گرفتید؟

تقریباً از اوایل ترم دوم لیسانس از طریق برخی از دوستان از جمله جناب آقای الله دین (دارنده مدال نقره سال 1402) که در گروه‌های مطالعاتی، افتخار شاگردی ایشان را داشتم، با المپیاد حقوق آشنا شدم و پس از آن از طریق سایر دوستان و همچنین منابع مختلف با جزئیات مربوط به این آزمون آشنا شدم. خوشبختانه مجموعه‌هایی وجود دارند که فقدان منبع جامع اطلاع‌رسانی درخصوص نحوه برگزاری المپیادهای حقوق و منابع درسی آن را جبران کرده‌اند.

المپیاد علمی چیست و شرکت در آن چه شرایطی دارد؟

المپیاد علمی دانشجویی رشته حقوق، آزمونی علمی و تحلیلی در مقطع کارشناسی (دانشجویان سال‌های سوم و چهارم) است که حدود 20 سال است هر سال توسط سازمان سنجش آموزش کشور در کنار سایر رشته‌های علمی برگزار می‌شود.

این المپیاد دارای دو شیوه شرکت است: غیرمتمرکز (آزمون قطبی) و متمرکز (کنکور کارشناسی ارشد)؛ در نهایت پذیرفته‌شدگان هر دو مسیر در مرحله نهایی به رقابت می‌پردازند.

شیوه غیرمتمرکز

کشور به 10 قطب جغرافیایی تقسیم می‌شود که هر قطب شامل چند استان است. هر دانشگاه دولتی می‌تواند پنج دانشجوی منتخب خود را معرفی کند. شرط شرکت حداقل گذراندن 70 واحد درسی است. دانشجویان سال سوم و چهارم می‌توانند شرکت کنند. این آزمون تشریحی و مشابه مرحله نهایی برگزار می‌شود. حدود 55 نفر به مرحله نهایی راه می‌یابند.

شیوه متمرکز

این شیوه از طریق کنکور کارشناسی ارشد انجام می‌شود و جایگزینی برای کسانی است که شرایط شیوه غیرمتمرکز را ندارند. سال سوم باید هنگام ثبت‌نام گزینه «صرفاً متقاضی شرکت در المپیاد می‌باشم» را انتخاب کنند. انتخاب افراد بر اساس تراز است و افراد با بالاترین تراز برای مرحله نهایی انتخاب می‌شوند.

مرحله نهایی کشوری

شرکت‌کنندگان هر دو شیوه در یک آزمون مشترک رقابت می‌کنند که سطح بالایی دارد. آزمون از شش درس به صورت تشریحی تشکیل شده است: حقوق مدنی، اصول فقه و متون فقه، حقوق اساسی، حقوق بین‌الملل عمومی، حقوق جزای عمومی و آیین دادرسی کیفری. هر درس 100 امتیاز دارد و کل آزمون 600 امتیاز است. زمان پاسخگویی برای هر درس یک ساعت است.

از چه زمانی مطالعه برای این آزمون را شروع کردید؟

من از تابستان سال اول کارشناسی به صورت عمیق مطالعه کردم. تقریباً یک سال پیش از آزمون، خلاصه‌نویسی و مطالعه منابع المپیادی را آغاز نمودم. با توجه به اینکه در سال سوم شرکت کردم، زمان مطالعه اختصاصی اندک بود و عمده مطالعه در طول ترم، تابستان، تعطیلات نوروز و فاصله اعلام نتایج مرحله اول تا آزمون نهایی صورت گرفت.

توصیه من به داوطلبان این است که از ابتدا به صورت مستمر و عمیق مطالعه کنند و در سال منتهی به المپیاد منابع نخوانده را مرور یا خلاصه‌نویسی کنند.

منابع شما برای المپیاد چه بود و چطور آنها را مطالعه کردید؟

توصیه می‌شود به جای جزوات اساتید، کتب مرجع در اولویت باشد. کتاب‌هایی مانند «مغالطات» یا «منطق کاربردی» دکتر خندان برای تقویت استدلال مفید هستند. منابع پیشنهادی برای هر درس به شرح زیر است:

حقوق مدنی

خواندن کتب قواعد عمومی قراردادها دکتر صفایی، اعمال حقوقی دکتر کاتوزیان و شروط ضمن عقد دکتر شهیدی پیشنهاد می‌شود. در صورت امکان، جلد سوم قواعد عمومی قراردادهای دکتر کاتوزیان نیز مفید است.

همچنین کتب مسئولیت مدنی دکتر صفایی و دوره سه جلدی الزام‌های خارج از قرارداد دکتر کاتوزیان، جزوه حقوق مدنی 4 دکتر عباس کریمی و درسنامه‌های دکتر بیات برای جمع‌بندی کاربردی هستند.

اصول فقه و متون فقه

کتاب مباحث حقوقی شرح لمعه دکتر اسدالله لطفی شامل جلد عربی و ترجمه آن توصیه می‌شود. مجموعه سه جلدی اصول فقه کاربردی دکتر قافی کفایت می‌کند و در صورت کمبود وقت، جلد دوم ضروری نیست.

حقوق اساسی

کتاب‌های بایسته‌های حقوق اساسی دکتر شریعت پناهی و قانون اساسی ایران به همراه نظرات تفسیری و مشورتی شورای نگهبان بسیار مهم هستند. تسلط بر اصول قانون اساسی و حفظ شماره‌های آنها توصیه می‌شود. جزوات دکتر محمدحسین کاظمینی نیز مفید هستند.

حقوق بین الملل عمومی

کتاب حقوق بین الملل عمومی دکتر ضیایی بیگدلی و کتاب Brownlie’s Principles of Public International Law از منابع کاربردی‌اند. استفاده از هوش مصنوعی برای تحلیل مسائل روز نیز مفید است. جزوات سازمان‌های بین‌المللی دکتر بیگ‌زاده و دکتر الهوئی نظری به ویژه در مرحله نخست کمک‌کننده‌اند.

حقوق جزای عمومی

سه جلدی حقوق جزای عمومی دکتر اردبیلی کافی است؛ با تأکید بر مباحث مسئولیت کیفری.

آیین دادرسی کیفری

مطالعه دوجلدی آیین دادرسی کیفری دکتر خالقی به همراه قانون آیین دادرسی و کتاب نکته‌ها در قانون آیین دادرسی کفایت می‌کند. تمرکز سوالات معمولاً بر صلاحیت محاکم و قرارهای کیفری است.

سطح سوالات برای دانشجویان مقطع کارشناسی مناسب است؟

آزمون باید بر سنجش توانایی‌های تحلیلی و مفهومی مبتنی باشد، اما در سال 1404 یک‌سوم سوالات ماهیت حفظی داشتند که با هدف اصلی مغایرت دارد. همچنین برخی دروس فقط یک سوال داشتند که دقت ارزیابی را کاهش می‌دهد و باعث می‌شود نمره‌دهی به شانس مطالعه موضوع سوال وابسته شود.

رتبه‌ای که در این آزمون کسب می‌کنید چه تاثیری دارد؟ چه امتیازات تحصیلی و شغلی به برگزیدگان اعطا می‌شود؟

شرکت در المپیاد علمی حقوق علاوه بر اعتبار علمی، دارای مزایای متعدد است:

1. دارندگان مدال‌های طلا، نقره و برنز و رتبه‌های چهارم تا پانزدهم می‌توانند بدون آزمون کنکور، در هر رشته و دانشگاهی از طریق معرفی نامه سازمان سنجش اقدام کنند، هرچند پذیرش نهایی به تصمیم دانشگاه‌ها بستگی دارد.
2. رتبه‌های اول تا سوم المپیاد طبق شیوه‌نامه طرح شهید صیاد شیرازی، امتیازاتی برای جایگزینی خدمت سربازی دریافت می‌کنند.
3. هر سال مراسم تقدیر با حضور مسئولان وزارت علوم و سازمان سنجش برگزار می‌شود.
4. رتبه‌های اول تا سوم امتیاز پنج نمره در مرحله مصاحبه دکتری دارند که قابل توجه است.
5. رتبه‌های المپیاد در بنیاد ملی نخبگان امتیاز دارد اما حمایت عملی محدود است.

فکر می‌کنید چرا این آزمون چندان مورد اقبال دانشجویان نیست؟

عوامل اصلی عدم استقبال شامل محدودیت شرایط شرکت (فقط دانشجویان منتخب)، سختی بالا و ماهیت تشریحی و زمان‌بر بودن آزمون است. همچنین وجود کنکور کارشناسی ارشد به‌عنوان مسیر جایگزین با ساختار پیش‌بینی‌پذیرتر و ریسک کمتر موجب تمرکز دانشجویان بر آن شده است.

چه توصیه‌ای برای داوطلبان آزمون‌های آینده دارید؟

1- پیش از شرکت، ظرفیت و توان مطالعه عمیق و با حجم بالا را بسنجید؛ در غیر این صورت، کنکور ارشد گزینه امن‌تری است.
2- تجربیات رتبه‌های برتر سال‌های گذشته را حتماً مطالعه کنید.
3- در طول ترم‌ها و تابستان با برنامه منظم دروس مرتبط با المپیاد را دقیق و عمیق بخوانید.
4- در صورت کمبود وقت، بر مطالعه موارد مهم و پر تأکید تمرکز کنید.
5- المپیاد را فقط یک رقابت نبینید؛ فرصتی برای افزایش دانش و مهارت‌های تحلیلی خود بدانید که حتی در صورت کسب رتبه مطلوب، موجب ارتقا دانش حقوقی می‌شود.

و سخن پایانی؟

خداوند را شاکرم که توفیق پیمودن این مسیر را به من عنایت فرمود و نیز از همراهی خانواده، اساتید، آموزش دانشکده و دوستان به ویژه جناب آقای الله دین که نقش کلیدی داشتند، صمیمانه تقدیر می‌کنم. امیدوارم این تجربیات برای دانشجویانی که در اندیشه پیمودن این مسیر هستند، راهگشا و مفید باشد.