1. متن سؤال 87 آزمون وکالت 1405
2. بررسی حقوقی و دلایل نادرستی گزینه‌ها
3. نتیجه‌گیری؛ ضرورت ابطال سؤال 87
4. درخواست از سازمان سنجش آموزش کشور
5. مستندات حقوقی

متن سؤال 87 آزمون وکالت 1405

دختر 11 ساله‌ای، مرتکب جرم تعزیری با مجازات 15 تا 20 سال حبس می‌شود. کدام مورد در خصوص واکنش‌دهی نسبت به او، صحیح است؟

1) امکان تعویق صدور حکم نسبت به وی وجود ندارد، اما تعلیق اجرای مجازات ممکن است.
2) به دلیل بالغ بودن، به مجازات قانونی جرم ارتکابی محکوم می‌شود.
3) در صورت احراز رشد و کمال عقل، به مجازات قانونی جرم ارتکابی محکوم می‌شود اما امکان تخفیف مجازات وجود دارد.
4) صدور حکم به نگهداری او در کانون اصلاح و تربیت الزامی است اما تبدیل این واکنش در مقام تخفیف ممکن است.

بررسی حقوقی و دلایل نادرستی گزینه‌ها

گزینه اول؛ نادرست به دلیل عدم امکان تعلیق اقدامات تأمینی و تربیتی

مطابق صراحت ماده 88 قانون مجازات اسلامی، واکنش قانونی نسبت به مرتکبان جرایم تعزیری در گروه سنی 9 تا 15 سال تمام شمسی، از نوع اقدامات تأمینی و تربیتی است. از سوی دیگر، ماده 46 قانون مجازات اسلامی، تنها به تعلیق اجرای مجازات تعزیری اشاره دارد که با اقدامات تأمینی اطفال متفاوت است. بر اساس نظریات مشورتی شماره 7/99/631 مورخ 1399/06/15 و شماره 7/1401/565 مورخ 1401/06/15 اداره کل حقوقی قوه قضاییه، تعلیق اجرای این اقدامات امکان‌پذیر نیست. همچنین ماده 94 قانون مجازات اسلامی پیش‌بینی تعویق صدور حکم و تعلیق اجرای مجازات را به‌طور توأمان دارد، لذا نمی‌توان تعویق را ممنوع و تعلیق را مجاز دانست. بنابراین، گزینه اول به‌وضوح غلط است.

گزینه دوم؛ نادرست به دلیل مغایرت با ماده 88

با اینکه دختر 11 ساله بر اساس ماده 147 قانون مجازات اسلامی به سن بلوغ شرعی رسیده، بلوغ شرعی به معنای اعمال مجازات تعزیری بزرگسالان درباره وی نیست. ماده 88 تأکید دارد که برای مرتکبان جرایم تعزیری 9 تا 15 سال اقدامات تأمینی و تربیتی متناسب با سن اجرا شود. بنابراین، محکوم کردن این دختر به حبس 15 تا 20 سال با مقررات خاص مسئولیت کیفری اطفال و نوجوانان مغایرت دارد و گزینه دوم نادرست است.

گزینه سوم؛ نادرست به دلیل استناد به رشد و کمال عقل

موضوع احراز رشد و کمال عقل در ماده 91 قانون مجازات اسلامی مربوط به جرایم موجب حد یا قصاص است. ولی جرم مطرح شده در سؤال، تعزیری است و واکنش قانونی نسبت به متهم 11 ساله تابع ماده 88 می‌باشد. از این رو، احراز رشد و کمال عقل نمی‌تواند مجوز اعمال مجازات تعزیری بزرگسالان برای وی باشد. لذا گزینه سوم نیز نادرست است.

گزینه چهارم؛ نادرست به دلیل مخالفت صریح با تبصره 1 ماده 88

تبصره 1 ماده 88 قانون مجازات اسلامی به صراحت محدود می‌کند که تصمیمات بندهای «ت» و «ث» (ازجمله نگهداری در کانون اصلاح و تربیت) مخصوص اطفال و نوجوانان 12 تا 15 سال است. بنابراین، صدور حکم به نگهداری دختر 11 ساله در کانون اصلاح و تربیت مجاز نیست، چه برسد به الزامی بودن آن یا امکان تبدیل آن در مقام تخفیف. از این رو، گزینه چهارم به وضوح مخالف نص قانون است.

نتیجه‌گیری؛ ضرورت ابطال سؤال 87

مطابق تحلیل حقوقی و با استناد به مواد قانونی و نظریات مشورتی قوه قضاییه، هیچ‌یک از چهار گزینه سؤال شماره 87 آزمون وکالت 1405 قابل قبول و منطبق بر قانون نمی‌باشند. این اشکال، صرفاً اختلاف‌نظر علمی نیست بلکه ناشی از فقدان انطباق گزینه‌ها با مقررات اختصاصی مسئولیت کیفری اطفال و نوجوانان است. بنابراین، بازبینی و ابطال این سؤال از سوی مرجع ذی‌ربط لازم است.

درخواست از سازمان سنجش آموزش کشور

با توجه به ایرادات قانونی و ضرورت حفظ حقوق داوطلبان، درخواست می‌شود:

• سؤال شماره 87 درس حقوق جزا مجدداً از لحاظ علمی و حقوقی بررسی شود.
• پس از احراز نقص، سؤال مذکور ابطال و از محاسبه نمره آزمون حذف گردد.
• امتیاز این سؤال با رعایت مقررات آزمون و به منظور حفظ عدالت، میان سایر سؤالات معتبر درس حقوق جزا بازتوزیع شود تا تضییع حقوق داوطلبان جلوگیری شود.

اعتبار علمی آزمون وکالت و رعایت حقوق داوطلبان ایجاب می‌کند سؤالات فاقد گزینه صحیح، ملاک سنجش وضعیت علمی و تعیین سرنوشت حرفه‌ای شرکت‌کنندگان قرار نگیرند.

مجید قاضی‌زاده

مدرس حقوق جزا

مستندات حقوقی

• مواد 46، 88، 91، 94، 147 و 148 قانون مجازات اسلامی مصوب 1392.
• نظریه مشورتی شماره 7/99/631 مورخ 1399/06/15 اداره کل حقوقی قوه قضاییه.
• نظریه مشورتی شماره 7/1401/565 مورخ 1401/06/15 اداره کل حقوقی قوه قضاییه.
• نظریه مشورتی شماره 7/1401/1206 مورخ 1401/12/02 اداره کل حقوقی قوه قضاییه.
• نظریه مشورتی شماره 7/99/1989 مورخ 1400/02/08 اداره کل حقوقی قوه قضاییه.