1. دعاوی مالی تا 100 میلیون تومان
2. دعاوی تصرف عدوانی، مزاحمت و ممانعت از حق
3. دعاوی تخلیه و تعدیل اجاره‌بها
4. الزام به اخذ پایان کار
5. دعاوی مربوط به املاک فاقد سند رسمی
6. قطعی بودن برخی آرای مالی دادگاه صلح
7. دعوی الزام به اخذ صورت‌مجلس تفکیکی
8. برخی شکایات کیفری مرتبط با املاک

1. دعاوی مالی تا 100 میلیون تومان

طبق بند 1 ماده 12 قانون شورا‌های حل اختلاف مصوب 1402، رسیدگی به دعاوی مالی که ارزش خواسته آنها تا نصاب یک میلیارد ریال (معادل 100 میلیون تومان) است، در صلاحیت دادگاه صلح قرار دارد. تعیین صلاحیت در این موارد، تابع شرایط قانونی و مبلغ دعوی است و باید به دقت در نظر گرفته شود.

2. دعاوی تصرف عدوانی، مزاحمت و ممانعت از حق

بر اساس بند 2 ماده 12، دعاوی مربوط به تصرف عدوانی، مزاحمت و ممانعت از حق جزو مواردی هستند که در صلاحیت دادگاه صلح رسیدگی می‌شوند. این دعاوی اغلب به دلیل مسائل ملکی یا حقوقی میان طرفین مطرح می‌گردد.

3. دعاوی تخلیه و تعدیل اجاره‌بها

مطابق بند 4 ماده 12، دعاوی و درخواست‌های مربوط به تخلیه عین مستأجره و تعدیل اجاره‌بها در صلاحیت دادگاه صلح است؛ البته استثنائاً دعاوی مربوط به سرقفلی و حق کسب یا پیشه یا تجارت در این دادگاه بررسی نمی‌شوند.

4. الزام به اخذ پایان کار

دعوای الزام به اخذ پایان کار نیز به موجب بند 11 ماده 12 در صلاحیت دادگاه صلح قرار دارد و افراد می‌توانند در این خصوص طرح شکایت کنند.

5. دعاوی مربوط به املاک فاقد سند رسمی

طبق تبصره 4 ماده 20 قانون شورا‌های حل اختلاف، رسیدگی به دعاوی مربوط به اموال غیرمنقول فاقد سند رسمی فقط توسط مرجع قضایی صالح انجام می‌شود. بنابراین، شوراهای حل اختلاف و دادگاه صلح در این زمینه از صلاحیت محدودی برخوردار هستند و فقط می‌توانند در فرایند سازش ورود کنند.

6. قطعی بودن برخی آرای مالی دادگاه صلح

بر اساس بند «الف» تبصره 5 ماده 12، آراء صادرشده در دعاوی مالی با خواسته تا 50 میلیون تومان معمولاً قطعی بوده و قابلیت تجدیدنظر ندارند. فقط آراء مربوط به خواسته‌هایی با مبلغ بیش از 50 میلیون تومان امکان تجدیدنظرخواهی خواهند داشت.

7. دعوای الزام به اخذ صورت‌مجلس تفکیکی

در بند 11 ماده 12، اشاره‌ای به دعوای الزام به اخذ پایان کار شده است اما صورت‌مجلس تفکیکی ذکر نشده است. بنابراین در صورتی که این خواسته همراه با الزام به تنظیم سند رسمی و اخذ پایان کار مطرح شود، تعیین دادگاه صالح به بررسی دقیق قواعد مربوط به صلاحیت و ارتباط دعاوی نیاز دارد.

8. برخی شکایات کیفری مرتبط با املاک

مطابق بند 10 ماده 12، رسیدگی به جرایم عمدی تعزیری درجه هفت و هشت در صلاحیت دادگاه صلح است. بنابراین، این دادگاه می‌تواند به شکایات کیفری مرتبط با تصرف عدوانی، مزاحمت و ممانعت از حق رسیدگی کند، مشروط بر اینکه اتهام واجد وصف کیفری متناسب و شرایط قانونی را دارا باشد.